2022-01-20 Gewone sneeuwbes Symphoricarpos albus

Zo’n 31 kinderen raakten gewond door de TikTok-challenge ‘vuurwerk stampen’. Daarbij wordt klein vuurwerk aangestoken en daar wordt op gestampt. Dat geeft een harde knal.

Ik moest aan bovengenoemde challenge denken toen ik langs een paar sneeuwbesstruiken aan de Lage Esweg (tegenover nr. 22) liep. Als je op zo’n witte bes trapt, springt deze  met een knal open. Fascinerend die gedachtesprongen. Bij mijn ouderlijk huis stonden vroeger ook sneeuwbesstruiken. Mijn moeder was er niet blij mee, want ze dienden vaak als munitie in de blaaspijp van kinderen die de bessen dan op de (pas gezeemde) ramen kapot ‘schoten’.

De sneeuwbes(struik) Symphoricarpos albus heeft haar oorsprong in Noord-Amerika en behoort tot de kamperfoeliefamilie. De klokjesvormige bloempjes zijn in tegenstelling tot de bessen roze. Door bijen en zweefvliegen wordt de plant erg gewaardeerd. Vooral in augustus en september, wanneer er relatief weinig andere planten meer bloeien, worden ze massaal door deze insecten bezocht.

De wetenschappelijke naam bestaat uit twee delen, Symphoricarpos albus. De eerste naam is de geslachtsnaam Symphoricarpos Deze is ontleend aan het Grieks sumphorein = opeenhopen en karpos = vrucht. De tweede naam is de soortnaam namelijk albus. Dat is wit in het Latijn. De stuik heeft zijn Nederlandse naam te danken aan de witte bessen. De meeste bessen dragen twee zaden die ook wit van kleur zijn. De sneeuwbes is een sterke struik die op elke grond gedijt en genoegen neemt met een schaduwrijke plek.

Locatie: Lage Esweg Nijverdal tegenover nr. 22
Coördinatie: 52.352069, 6.462609
Bron: Bijenplant in beeld, Arjan Neve

2022-01-19 Staatsbosboekhouders

Staatsbosbeheer is weer lekker  bezig op de Sallandse Heuvelrg bij Nijverdal. Van heinde en ver hoor je het zagen,en het krakend neerstorten van bomen.
De stammen brengen veel geld op en het restgroen ook. Bij Staatsbosbeheer maken de boekhouders de dienst uit. Die staatsbosboekhouders houden meer van euro’s dan van beuken. Zoveel is duidelijk.

Meer bos is belangrijk bij het verminderen van de gevolgen van klimaatverandering. De oppervlakte bos in Nederland is echter in de afgelopen vier jaar met 1925 hectare afgenomen. Dat blijkt uit een recente analyse van Wageningen Environmental Research. Nederland heeft momenteel 363. 801 hectare bos. Dat is vergelijkbaar met het niveau van 1990.

2022-01-10 Kappen met kappen

Tegen alle natuurlijke logica blijft Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten onhaalbare wensnatuur in de vorm van heidelandschap najagen.
Het LNBB pleit ervoor ‘de natuur’ te volgen’ en die soorten en habitats die het goed doen bij stikstof te laten gedijen, zoals bossen en weiden en de dieren en planten die daarin voorkomen.

Deze echte versterking van het landschap heeft tevens als voordeel dat het veel minder menselijk ingrijpen vergt (veel minder zagen, niet meer met zware machines de bodem verdichten, geen verstoring meer voor vogels en andere dieren, meer draagvlak onder de bevolking etc.) en dat het bijdraagt aan de klimaatdoelstellingen van Parijs. In oud bos is veel meer koolstof opgeslagen dan in heide.

2022-01-07 ‘Een brand gaande houden op zee’

In het boekje ‘Boommensen’ van Jozef Keulartz las ik dat verkeer en het gebruik van biomassa leidt tot hoge stikstofproductie. Stikstofdepositie leidt op arme zandgrond van de Sallandse Heuvelrug tot processen van vergrassing vermossing, verstruweling en uiteindelijk tot verbossing. De Nijverdalsebergweg (Toeristenweg) en het aanbieden van restgroen  aan biomassacentrales verhoogt dus de stikstofproductie.

Het Landelijk Netwerk Bossen en Bomembescherming (LNBB) is sterk gekant tegen beleid waarbij bomen en bossen zouden moeten wijken voor mislukte ‘wensnatuur’. De pogingen van Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten om het heidelandschap te versterken vergelijkt het Netwerk met ‘een brand gaande te houden op zee’. De te hoge stikstofproductie is gewoon een feit en ‘if you can beat them, join them’. Het LNBB pleit ervoor ‘de natuur te volgen en die soorten en habitats die het goed doen bij stikstof te laten gedijen, zoals bossen en weiden en de dieren en planten die daarin voorkomen.

2022-01-04 Versterking heidelandschap

Langs de Holterweg, Bergleidingweg en Bonteweg staan bovenstaande bordjes met onderstaande tekst.

Werk in uitvoering: start kapwerkzaamheden Hellendoorn

Hier worden tussen 1 januari en 1 maart 2022 bomen en struiken verwijderd. De kapwerkzaamheden worden uitgevoerd voor natuurherstel. Ze maken deel uit van de maatregelen die nodig zijn om het totale heidelandschap van de Sallandse Heuvelrug te versterken. Een meer open landschap biedt meer leefruimte voor bedreigde dieren plantensoorten die van dit gebied afhankelijk zijn. Niet voor niets is de Sallandse Heuvelrug een van de beschermde gebieden in Europa.

Veiligheid

Ook zijn de maatregelen nodig voor de veiligheid. Door de droge zomers verkeren een aantal bomen in slechte conditie wat gevaar op kan leveren door vallend hout.

Hout

De bomen die gekapt worden, krijgen een zo hoogwaardig mogelijke toepassing, zoals voor meubels en vloeren. Takken, toppen en stronken waaruit geen planken gezaagd kunnen worden, worden versnipperd en aangeboden als grondstof voor groene energie. Er is geen hout beschikbaar voor particuliere verkoop.

De werkzaamheden vinden plaats langs de Rieslenk, Bonteweg, Holterweg en Paltheweg en worden uitgevoerd door F.M. Verschoor Bosbouw uit Haarle.

Meer weten?

Kijk op www.overiissel.nl/sallandseheuvelrug of neem contact op met de gemeente Hellendoorn. De maatregelen zijn onderdeel van een landelijke aanpak om de natuur te versterken en weerbaarder te maken tegen de effecten van stikstofuitstoot. Op de Sallandse Heuvelrug werken we hieraan samen met de volgende gebiedspartners:

Gladde iep (Ulmus minor) aan de Nijkerkendijk

Voor het Medisch Centrum aan de Nijkerkendijk staan een aantal mooie bomen. De eerste boom vanaf de Gerard Doustraat is de gladde iep. Het feit dat deze boom hier nog staat, is best bijzonder. Door de iepziekte is de soort in 100 jaar van zeer algemeen erg zeldzaam geworden.  De iepziekte wordt veroorzaakt door een parasitaire schimmel, Ophiostoma ulmi. De schimmel wordt verspreid door iepenspintkevertjes die in het spinthout van de iepen leven. De ziekte groeide in de twintigste eeuw uit tot een ware epidemie.  De boom ,in 1967 geplant, verdient dus onze aandacht.

Voordat de iepziekte vele slachtoffers maakte, stond de gladde iep bekend als een sterke, oer-Hollandse boom die overal aangeplant werd en wel 400 jaar oud kon worden. De gladde iep heeft een paar opvallende kenmerken:

  • Het blad is glanzend, heeft een langwerpige eivorm en is asymmetrisch. De bladvoet is aan de ene kant langer dan aan de andere kant.
  • De bloempjes die in bosjes bij elkaar staan, bloeien enkele weken voordat de bladeren uitlopen.
  • Het overdadige zaad, dat met de wind alle kanten uit waait. Het zaadje zit bovenin de gevleugelde vrucht, tegen de insnijding aan.
  • De iepen worden ook wel olmen genoemd. Die naam is afgeleid van het Latijnse woord Ulmus.

Locatie: Vóór het Medisch Centrum aan de Nijkerkendijk in Nijverdal
Coördinaten: 52.36070441879,6.46598273948
Bronnen:
Goudzwaard, Leo, ‘Loofbomen in Nederland en Vlaanderen, Zeist, KNNV Uitgeverij
Flora van Nederland: Gladde iep

Zuileiken (Quercus robur ‘Fastigiata’) aan de Kerkskstraat in Nijverdal

Het heeft een tijd geduurd voor dat ik zag dat de zogenaamde populieren in de Kerkstraat geen populieren waren, maar zuilvormige zomereiken.
Ik wist dat er van allerlei bomen zuilvormige variëteiten bestonden, maar dat ook van de zomereik het geval was, was mij onbekend.

Nu weet ik beter. Ze bestaan en al heel lang ook. In het boekje ‘Boomen en Heesters in Parken en tuinen’ van H.E Hartogh las ik het volgende: “Alle zuilvormige eiken stammen af van de zogenaamde “Schöne Eiche.” Deze eik groeide rond het jaar 1450 door een toevallige knoppenmutatie zuilvormig op in een bos bij kasteel Babenhausen in Hessen. Van daaruit zijn ze over de hele wereld aangeplant en in 2006 in de Kerkstraat beland. De zuileik is een sterke boom met dicht rechtopstaande vertakkingen die in de loop der jaren 30 meter

Locatie: Kerkstraat in Nijverdal
Coördinaten: 52.360916077783,6.476675843811
Bron: Missouri Botanic Garden

Grootbloemige Chinese kornoelje (Cornus kousa var. chinensis)

Iedereen die nu (eind mei 2021) over de Piet Heinweg fietst om bijvoorbeeld naar het zwembad ‘Het Ravijn’ of naar de sportschool ‘Basic-Fit’ te gaan, zal wellicht gezien hebben dat de bomen langs het spoor opvallende bloemen dragen.

Het zijn de bloemen van de Cornus kousa var.chinensis. De opvallendste delen van de ‘bloem’ zijn de vier gepunte bloembladachtige eerst lichtgroene en later witte schutbladen die de onbeduidende geelgroene, echte bloemen omringen. Deze schutbladen trekken o.a. insecten aan. De insecten zijn nodig om de bloemen te bestuiven. Wanneer de bestuiving is gelukt, zullen er aan het eind van de zomer rozerode vruchten aan de boom te zien zijn.  

De grootbloemige Chinese kornoelje komt hier niet van nature voor. De boom komt uit China en is daar in het begin van de 20e eeuw ontdekt door de ‘plantenverzamelaar Ernest Henry Wilson. Hij heeft duizenden planten geïntroduceerd in Engeland en de Verenigde Staten.

Locatie: Aan de Piet Heinweg in Nijverdal langs het spoor
Coördinaten: 52.36728, 6.45172
Bron: Goudzwaard, Leo, ‘Loofbomen in Nederland en Vlaanderen, Zeist, KNNV Uitgeverij

Rode paardenkastanje (Aesculus x carnea)

Aan de Hexelerweg staan op dit moment (2021-05-25) een paar rode paardenkastanjes in bloei. Deze kastanjes staan er sinds 1997. De rode paardenkastanje is een kruising tussen de witte paardenkastanje en de rode pavia. In het onvolprezen boek ‘Loofbomen in Nederland en Vlaanderen’ van Leo Goudzwaard staat dat deze soort mogelijk toevallig is ontstaan in Duitsland omstreeks 1800 en rond 1818 in Frankrijk is gekweekt

Rode paardenkastanje

De boom blijft kleiner dan zijn witte soortgenoot en dat is maar goed ook. Het zou anders dringen worden aan de Hexelerweg.r zijn nog meer verschillen:

  • Hij heeft rozerode bloemen met een geel hartje.
  • De bloemen groeien zelden uit tot kastanjes, maar als dat wel het geval is, zijn de vruchten kleiner en bevat de bolster minder stekels.  
  • Hij bloeit ± 2 weken later
  • Het blad van de rode paardenkastanje mooi glanzend en donkergroen is.
Bloem rode paardenkastanje

Blad rode paardenkastanje

Locatie: Bij Hexelerweg nr.12, Nijverdal
Coördinaten: 52.3521265047358, 6.4680893723656805

Bronnen:
Goudzwaard, Leo, ‘Loofbomen in Nederland en Vlaanderen, Zeist, KNNV Uitgeverij