Trompetboom (Catalpa bignoniodes)

Blad van de Catalpa bignoniodes

Catalpa bignoniodes aan de Oranjestraat

Langs de Oranjestraat liep vroeger de spoorlijn Neede – Hellendoorn. Deze werd 1 mei 1910 geopend. Het was geen groot succes, want op 15 januari 1935 werd de spoorlijn weer gesloten.
Vanaf de Koersendijk is nu (januari 2018) het Voorjaarsbloesemtpad aangelegd dat een stukje van het oude spoorwegtracé moet verbeelden. Op een paar grote bomen na is hiervoor al het groen onder de bomen verwijderd. Een opmerkelijk boom langs de Oranjestraat, is de trompetboom.
De boom valt op vanwege zijn grote, gave, eironde bladeren met een puntje. Zo’n blad kan wel 25 cm worden! Ook heel opvallend zijn de op peulen lijkende vruchten. Ook deze vallen door hun lengte van soms wel 40 cm in het oog. Hoewel het naastgelegen pad ‘Voorjaarsbloesempad’ heet, bloeit de trompetboom pas in de zomer. Omstreeks juli kunnen we van witte bloempjes genieten. Ze staan in 20 cm lange pluimen. Elk bloempje heeft een doorsnee van 4-5 cm en is in de keel gestreept en violet gespikkeld.

Bijzonderheden:

  • De trompetboom dankt zijn naam aan de bloemen die min of meer op een trompet lijken.
  • De boom komt oorspronkelijk uit het zuidoostelijke deel van Noord-Amerika.
  • De Latijnse naam van de trompetboom, Catalpa, is een verbastering van de naam Catawba; de naam van de Cherokee-indianen voor de trompetboom.
  • De bloemen verspreiden volgens liefhebbers een exotische geur.
  • De bladeren ruiken bij kneuzing onaangenaam.
  • In 1726 introduceerde Mark Catesby de trompetboom in Europa, via Engeland.

Locatie

Ter hoogte van Oranjestraat 6a
Coördinataten: 52.368048, 6.459434

Bron:

  • Goudzwaard, Leo, ‘Loofbomen in Nederland en Vlaanderen’. Zeist: KNNV Uitgeverij, 2013
  • Blanker, E, ‘Het Amsterdamse Bomenboek’. Amsterdam: Uitgeverij Atlas, 2007
  • Trompetboom, De Bomenstichting, Amsterdam

Hollandse Linde (Tilia europaea)

Aan de vruchten kent men de boom. Ja, in de zomer, maar in de winter? De berk is dan wellicht met zijn witte stam nog wel te herkennen. De linde is een ander verhaal. Als je weinig van de linde weet, kun je uit het gewirwar van takken niet goed wijs. En dan moet je ook nog weten dat er wel 24 soorten linden zijn. 4 daarvan zijn zijn inheems: de winterlinde, de zomerlinde, de zilverlinde en de Kaukasische linde. Daarnaast zijn er ook nog kruisingen. Zo is de Hollandse linde een kruising tussen de zomerlinde en winterlinde. Wil je in korte tijd veel over linden te weten komen, bezoek dan de het Linde arboretum in Corle-Winterswijk, waar zich sinds 1993 de Nederlandse Nationale lindecollectie bevindt.

De linde op het terrein van de voormalig Hendrik Wormserschool aan de Groen van Prinstererstraat is een Hollandse linde. Inmiddels heeft deze linde de school, het Educatief Centrum, de Muziekschool en het parkeerterrein overleefd en zal als stralend middelpunt deel uit gaan maken van het Hendrik Wormserplein. De linde zal op die plek nog vele jaren te bewonderen zijn mits men de boom wel de ruimte geeft. Linden hebben namelijk een breed verspreid wortelgestel tot wel 1,5 keer de kroon. Dat hebben ze nodig om de kronen, met grote bladeren van voldoende vocht te voorzien. Het is dus van het grootste belang dat wortelgestel met rust te laten.
Bomen zijn levende verbindingsschakels tussen verleden, heden en toekomst. Door ze op de juiste wijze te beschermen zorgen we ervoor dat die relatie behouden blijft.
Van oudsher worden linden op markante plekken geplant, bijvoorbeeld op een plein.

Waterloten en ‘transportpijpen’ die in verbinding staan met het wortelgestel.

Bijzonderheden van de Hollandse linde (Tilia europaea)

  • De boom is gemakkelijk te herkennen vooral doordat er in de loop van een groeiseizoen erg veel jonge scheuten, zogenaamde waterloten, ontstaan aan de voet van de Linde.
  • De bladeren van de linde zijn hartvormig en handnervig.
  • Bladeren en knoppen zijn afwisselend op de scheuten geplaatst.
  • Het grote blad heeft een kort toegespitste top en een gezaagde rand.
  • Bij aanvang van de zomer verschijnen geelwitte bloemen die in hangende tuilen bijeen staan.

Locatie

Ter hoogte van Groen van Prinseterenstraat 26
Coördinataten: 52.364435, 6.458366

Bron:

 

Canadapopulier (Populus x canadensis)

Deze geknotte boom is een ± 80 jarige canadapopulier. De canadapopulier is een kruising van de Europese zwarte populier en de Amerikaanse zwarte populier.Het had niet veel gescheeld of de boom was samen met andere bomen bij de aanleg van dit plein omgezaagd. Gelukkig heeft het gezonde verstand gezegevierd en werd het plan zo aangepast dat de oude bomen konden blijven staan.

‘Plant populieren, zij sparen en sieren
Voor de canadapopulier geldt ‘Boompje groot, plantertje niet dood’. Ze werden in de vorige eeuw massaal aangeplant om na een jaar of 25 gekapt te worden. Het hout is een waardevolle grondstof voor veel producten zoals, klompen, fineer, lucifers, pallets, kistjes, maar vooral als grondstof voor de papier- en kartonindustrie. Tegenwoordig is de vraag naar populieren flink teruggelopen. De papierindustrie is veel meer oud papier gaan gebruiken, lucifers worden bijna niet meer gebruikt en ook de klompenindustrie is geminimaliseerd. Kortom: het loont niet meer om grootschalig populieren aan te planten.

Een afgebroken tak die op een auto viel was destijds reden om een kapvergunning voor deze canadapopulier aan te vragen. De boom staat nu veilig in een parkje en in geknotte toestand vormt hij geen gevaar van betekenis meer. Daarnaast wordt de boom periodiek gecontroleerd.

Bijzonderheden

  • De bladeren van van de canadapopulier zijn driehoekig. Omdat de bladstelen lang, elastisch en aan beide zijden zijn afgeplat, kunnen de blaadjes bij het geringste zuchtje wind bewegen en ritselen en ruisen. Dit geluid wordt ‘zwatelen’ genoemd en schijnt alleen in relatie met populieren gebruikt te worden.
  • Tussen 1974 en 1998 werden er jaarlijks zo’n 600.000 populierenstekken verkocht. Het plantjaar 1992 vormde het hoogtepunt met 1,13 miljoen stekken. Daarna zakte de aanplant van populieren volledig in. In 2008 werden er nog maar 35.000 stekken verkocht.
  • In Nederland is de canadapopulier (in allerlei verschillende rassen) de meest aangeplante populier.
  • Heel vaak hebben de bomen langs een weg allemaal dezelfde vorm. Dit komt omdat de Canadese populier vermeerderd wordt door stekken: men snijdt van één populier die de beste eigenschappen heeft (groeisnelheid, rechte stam) takken en zet deze in de grond, waarna ze gaan groeien. Na een tijdje krijgen de takken dezelfde vorm als de moederboom. Alle bomen gestekt van één moederboom worden kloon genoemd.

Locatie:
Grotstraat achter het station
Coördinaten: 52.365920, 6.462292

Bron:

  • Huijser, Wim, ‘De Populier’. Zeist: KNNV Uitgeverij, 2017
  • Buist, Girbe, e.a., ‘Bijzondere bomen in Nederland, 250 verhalen’. Amsterdam: Boom Uitgeverij, 2010
  • Mannes Konijnenbelt, ‘Populieren’, http://www.ivnhellendoorn-nijverdal.nl/natspr/main.htm, 1 oktober 1991
  • Floravannederland.nl

 

Italiaanse populier (Populus nigra Ítalica’)

Aan het begin van de Parallelweg staat een prachtige Italiaanse populier.

De Italiaanse populier is een smalle zuilvormige mutant (speling van de natuur) van de zwarte populier. Begin achttiende eeuw wordt de boom voor het eerst beschreven door reizigers in Italië. Via stek werd de boom vermeerderd. In die zelfde eeuw werden stekken geplant in Frankrijk en Duitsland. Aan het eind van deze eeuw duiken de eerste Italiaanse Populieren op in Nederland.
De boom aan de Parallelweg is nu ongeveer 90 jaar. Een eerbiedwaardige leeftijd; de oudste De Italiaanse populier staat in Amsterdam en is rond 1917 geplant. In tegenstelling tot wat mensen vaak denken is de Italiaanse Populier goed bestand tegen stormen. Dat komt door de smalle, sterk met de wind meebuigende kroon en omdat ze een afwijkende stamvoet hebben met zogenaamde plankwortels. Dit zijn hoge, smalle wortels in een stervorm, in feite een soort steunberen die de bomen extra stevigheid verlenen.

Peppel
Populier, peppel, popel, maar ook populist zijn allemaal afgeleid van het Latijnse ‘populus’, dat volk of menigte betekent. In zijn heel interessante boek ‘De Populier’ schrijft Wim Huijser er dit over: “De boom verwierf de naam ‘arbor populi’ omdat de bladeren van de populier bij het geringste zuchtje wind bewegen, en dus even gemakkelijk in beweging te brengen zijn als het volk. Of omdat de populier in het oude Rome veel werd aangeplant op publieke plaatsen waar het volk bijeen kwam, dan wel omdat de Romeinen het geluid van de peppel associeerden met het geroezemoes van het volk.”

Locatie:
Parallelweg
Coördinaten: 52.36325, 6.46455

Bron:
Huijser, Wim, ‘De Populier’. Zeist: KNNV Uitgeverij, 2017
Buist, Girbe, e.a., ‘Bijzondere bomen in Nederland, 250 verhalen’. Amsterdam: Boom Uitgeverij, 2010
Mannes Konijnenbelt, ‘Populieren’, http://www.ivnhellendoorn-nijverdal.nl/natspr/main.htm, 1 oktober 1991