Veertien boomsoorten krijgen een plek langs de nieuwe Stadsbeek De Brake in Nijverdal

De aanleg van de nieuwe Stadsbeek in de Brake te Nijverdal is bijna voltooid. Het civieltechnische werk is afgerond. Woensdag 13 november om 13.00 uur start de gemeente Hellendoorn met het uitvoeren van het beplantingsplan. Veertien boomsoorten krijgen een plek langs de nieuwe Stadsbeek. Wethouder Willem Joosten helpt woensdagmiddag mee bij het planten van de eerste nieuwe bomen.

In samenspraak met buurtbewoners heeft de gemeente een beplantingsplan (zie bijgaande afbeelding) opgesteld voor het gebied rond de Stadsbeek. Bewoners spraken de wens uit om vooral met veel bomen en begroeiing de privacy in het gebied te herstellen. Over een lengte van enige honderden meters aan beide zijden van de Stadsbeek krijgen 14 boomsoorten, waaronder 8 faunabomen, die aantrekkelijk zijn voor vlinders, bijen en vogels. Dit versterkt de biodiversiteit in het gebied met een gevarieerde inrichting van dichte lage beplanting en nieuwe bomen.

Aannemer Sallandse Wegenbouw schenkt boom aan gemeente Hellendoorn

Sallandse Wegenbouw, die in opdracht van de gemeente het civieltechnische werk heeft uitgevoerd, schenkt de gemeente Hellendoorn een boom. Daarmee compenseert het bedrijf de CO2-uitstoot van de projectwerkzaamheden. Sallandse Wegenbouw schenkt de ‘Gold Rush’ oftwel de Chinese moerascipres. Deze kaarsrecht groeiende boom kan 35 meter hoog en 10 meter breed worden. De naalden van de ‘Gold Rush’ zijn bij uitlopen intens geel en worden later groengeel. In de herfst zijn de naalden bronsbruin tot oranjebruin verkleurend.

Co-creatie met buurtbewoners

De nieuwe Stadsbeek is een laatste ontbrekende verbinding voor de open afvoer van het schone regenwater vanuit het centrum naar de Regge (zie bijgaande afbeelding). Buurtbewoners van de Brake hebben afgelopen jaren volop meegedacht over een klimaatvriendelijke inrichting van de Salomonsonstraat. In co-creatie met de buurtbewoners en woningstichting Reggewoon is dan ook het ontwerp van de Stadsbeek en de herinrichting van de woonomgeving rondom de Regge in De Brake tot stand gekomen.

Fiets- en vlonderbrug

Over de nieuwe Stadsbeek wordt eind dit jaar een fiets- en vlonderbrug aangelegd, waarmee ook een nieuwe fraaie fietsverbinding door het vernieuwde groene gebied langs de oevers van de Regge ontstaat. Daarmee is het project ‘Stadsbeek De Brake’ in Nijverdal afgerond.

Bron
Gemeente Hellendoorn, 14 november 2019

Monumentale zomereik (Quercus robur) aan de Holterweg 100 Nijverdal

Deze indrukwekkende zomereik staat aan de Holterweg 100 bij de splitsing met de Lage Esweg. De boom heeft een omtrek van 580 cm. Hij is omstreeks 1835 geplant en is een restant van een oude akkerwal die de marke Noetsele omringde.
Om uitscheuren van de de holle stam te voorkomen zijn enkele ankers in de stam aangebracht.
Deze boom staat natuurlijk op de waardevolle bomenkaart van de gemeente Hellendoorn en ook op de monumentale bomenlijst van Nederland.

Bijzonderheden

  • De dikste zomereik van Nederland staat op het landgoed Huis Verwolde in Laren. Deze boom, ‘de dikke boom van Verwolde’ genaamd, heeft een omtrek van 777 cm.
  • Er zijn ongeveer 450 soorten eiken.
  • In Hellendoorn groeien voornamelijk twee inheemse eiken: de zomereik en de wintereik. Deze soorten zijn ook voor amateurs gemakkelijk uit elkaar te houden:
    • De zomereik heeft een vrijwel ongesteeld blad, maar zijn eikels groeien wel aan een steel.
    • Bij de wintereik is het net andersom. Zijn bladeren zijn langstelig en de eikels zitten vrijwel ongesteeld aan in trosjes bij elkaar.
  • Het duurt een jaar of veertig voordat de eik gaat bloeien, Daarna bloeit hij jaar na jaar, maar het aantal eikels kan per jaar enorm verschillen.
  • Eikels vormen belangrijk voedsel voor dieren als wilde zwijnen, eekhoorns, muizen en vogels. In jaren van overvloed gaat het ook goed met deze dieren.
  • Op en rond de eik valt er veel leven te bespeuren.
    • De blaadjes oefenen een enorme aantrekkingskracht uit op honderden insectensoorten.
      • Een bijzonder insect is de eikenbladroller. Dit diertje rolt de eikenblaadjes op waardoor ze op sigaartjes lijken. In zo’n sigaartje vind je een eitje of een larve. Het blad is de wieg voor de jonge eikenbladroller. Het verwelkende blad is ook nog voedsel voor het jonge diertje.
      • Er zijn nog meer vreemde blaadjes. Blaadjes met bobbels erop, soms vrij grote bolletjes. Dit zijn galappeltjes. Die galappeltjes worden door het blad gemaakt nadat een heel klein insectje in het blad heeft gestoken en daarin eitjes heeft gelegd. Die bolletjes zijn de kamertjes voor de larfjes die uit de eitjes kruipen.aar ook de vele soorten gallen zijn de moeite van het zoeken waard.
  • Zo zou ik nog wel een tijd door kunnen gaan; de zomereik is niet alleen een boom, maar ook een dierentuin.

Locatie
Holterweg 100 Nijverdal
Coördinaten : 52.353498,6.457788

Bronnen
Goudzwaard, Leo, ‘Loofbomen in Nederland en Vlaanderen, Zeist, KNNV Uitgeverij
Peeters, Gerard H. Macrander, Ciny, Terug naar de natuur’, Amsterdam Boek

In de ban van het bos

Er is nog maar een fractie over van het oerbos dat de aarde ooit bedekte. Schrijvers en wetenschappers wijzen op wat we kunnen leren van de oeroude intelligentie van bossen en van de samenwerking tussen bomen onderling. Met o.a.: Bestsellerauteur Annie Proulx schreef een roman over de ontbossing van Noord-Amerika. Ze wijst op de gebalanceerde, respectvolle relatie die de oorspronkelijke bewoners van Noord-Amerika hadden met de natuur. Activist Ken Wu adopteerde op Vancouver Island de eeuwenoude, zeventig meter hoge Douglasspar ‘Big Lonely Doug’. Hoogleraar bosecologie Robin Wall Kimmerer combineert haar wortels in de Potawatomi-stam met wetenschappelijke methodes en leert haar studenten luisteren naar wat miljoenen jaren oude levensvormen ons te vertellen hebben. Bomenonderzoeker Suzanne Simard legde complexe systemen bloot waarin bomen met elkaar communiceren. Zij ziet bossen als gemeenschappen die meer aan ons verwant zijn dan je op het eerste gezicht zou zeggen.
Deze uitzending van het programma Tegenlicht met de titel In de ban van het bos werd uitgezonden op zondag 8 september door de VPRO.

Perzische Slaapboom of Zijdeacacia (Albizia julibrissin Boubri (Umbrella)

Deze boom staat in het parkje tegen de tunnel naast de ingang naar het station vanaf de Grotestraat. Het is nu (2019-09-14) een opvallende boom. Terwijl de eiken hun eikels al laten vallen, staat deze boom nog met een paar bijzondere bloemen te bloeien. Ga de plant maar eens van dichtbij bekijken, je ziet dan ook de dubbelgeveerde bladeren. Ze vouwen zich bij het vallen van de avond in slaapstand. Vandaar de naam ‘slaapboom’.

Bijzonderheden

  • Het geslacht Albizia bestaat uit een 150-tal soorten groeiend in tropische en subtropische regio’s. Een aantal (gekweekte) soorten doet het ook goed in ons huidige klimaat/land, waaronder de Albizia julibrissin Boubri (Umbrella).
  • De boom staat tot half mei in de wintermodus. Dan pas verschijnt het eerste groen. Daarna gaat het ook snel; uit de knopjes ontwikkelen zich de dubbelgeveerde bladeren die vrij groot kunnen worden.
  • De roze bloemen bloeien 6 weken later in juli/augustus en soms ook nog in september. De pluizige bloemen vallen op door de lange roze meeldraden.
  • Eind september/ begin oktober begint de lange winterrust weer.
  • Albizia is genoemd naar Filippo degli Albizzi, een natuurliefhebber die een exemplaar van Albizia julibrissin in 1749 meenam van Constantinopel (Istanbul, Turkije) naar Florence (Italië). De soortnaam ‘julibrissin’ komt uit het Farsi ‘gul-i-abrischin’. ‘Gul’ betekent bloem en ‘abrischin’ betekent zijde; dit verwijst naar de lange, zijdeachtige meeldraden.

Locatie:
Grotestraat in het parkje ter hoogte van ’t Achterom (achter :de katholieke kerk)
Coordinaten: 52.365983, 6.462538

Bronnen:
Website van de botanische tuinen
Bomenrijk in Rotterdam, Voskuil J. et al, Stichting Arboretum Trompenburg. Uitgave 1983

Winterlinde (Tilia cordata ‘Böhlje’ aan de Nicolaas Beetsstraat

Donderdag 25 juli 2019 was het in Gilze-Rijnen 40,7 graden; een hitterecord. Mensen met bomen en struiken in hun tuin zullen die temperatuur daar niet gemeten hebben. Bomen brengen verkoeling. Uit een onderzoek van de Technische Universiteit van München blijkt dat winterlindes voor veel natuurlijke schaduw zorgen. Bovendien verdampen de bladeren veel water, wat het microklimaat rond de boom koeler maakt, In Nijverdal zijn veel winterlindes aangeplant. Ze staan onder andere aan de Nicolaas Beeststraat aan de kant van de Rietslenke. In het stukje tussen de Mensinksweg en de Bilderdijkstraat zijn er, als ik goed geteld heb, 35 exemplaren te bewonderen.

Bijzonderheden

  • Lindes wortelen diep in de ondergrond. Dat is maar goed ook want die wortels moeten de bladeren ook bij hoge temperaturen van voldoende vocht kunnen voorzien.
  • De blaadjes van Tilia cordata zijn vrij klein. Dat is de reden dat de winterlinde ook wel ‘kleinbladige linde’ wordt genoemd.
  • Begin juli kleurt de boom geel-groen door de vele groengele steunblaadjes van de talrijke bloempjes.
  • De linde is qua biodiversiteit van groot belang. Het blad en en de bloesem zijn een belangrijke voedselbron vele dieren. Met name insecten en in het bijzonder de honingbijen zijn graag geziene gasten.
  • De soort ‘Böhlje’ is populair omdat deze weinig last heeft van luisaantasting en de daarmee samenhangende kleverige honingdauw en ‘druipt’ daardoor minder dan andere lindes. De boom is mede daardoor zeer geschikt als laanboom.
  • De ‘Böhlje’ is genoemd naar de Baumschule (kwekerij) Böhlje in Westerstede die de boom rond 1890 selecteerde en in cultuur bracht.

Locatie
Nicolaas Beetstraat 2-16 Nijverdal
Coördinaten: 52.357339, 6.47831

Bronnen:
Mauritz, Jan P. Tilia cordata, Boom van het jaar 2016.
Goudzwaard, Leo. Loofbomen in Nederland en Vlaanderen, Zeist, KNNV Uitgeverij.

Valse christusdoorn ( Gleditsia triacanthos ‘Sunburst’)

Tijdens de zomer merk je pas hoe prettig het is als er in een winkelstraat bomen geplant zijn.
Op het Keizerserf staan sinds 2000 een rij valse christusdoorns ( Gleditsia triacanthos ‘Sunburst’).
Met zijn fijn geveerde bladeren en luchtig lichtdoorlatende vertakte kroon is de valse christusdoorn een aantrekkelijke boom voor deze winkelstraat

De boom komt van nature voor in het oosten en midden van de Verenigde Staten. Van oorsprong heeft de boom grote drievoudige vertakte doorn aan stam en takken. In de loop der jaren zijn er een groot aantal gekweekte cultivars (Gekweekte rassen) zonder of met kleine doorns op de markt gekomen, waaronder de ‘Sunburst’.

Bijzonderheden

  • De Gleditsia is vernoemd naar de man die veel onderzoek naar dit geslacht heeft gedaan: dr. Johann Gottlieb Gleditsch (1714-1786), destijds directeur van de Berlijnse botanische tuin.
  • De boom groeit goed op zandige, droge gronden. Hij heeft ook weinig hinder van bestrating
  • De bladeren verschijnen laat aan de de boom, soms pas in mei. Het blad is eerst lichtgeel, het verkleurt vervolgens geelgroen en het eindigt in de herfst goudgeel.
  • Het blad verteert snel.
  • De ‘Sunburst’ cultivar bereikt een hoogte van 10 to 12 meter.
  • De naam ‘valse christusdoorn’ heeft de boom te danken aan de doorns van de oorspronkelijke Gleditsia triacanthos. Deze doorns doen volgens sommigen denken aan de doornenkroon van Christus. Omdat er al een ‘echte’ christusdoorn bestaat ‘Paliurus spina-christi,’ heeft de Gleditsia Triacanthos en zijn gekweekte afstammelingen de naam ‘valse’ christusdoorn gekregen. De cultivar ’Sunburst’ heeft geen doorns.

Locatie:
Keizerserf 2 – 38 Nijverdal
Coördinaten: 52.363862, 6.459930

Bron:
Maurits Jan P., Het geslacht Gleditsia; de vals christusdoorn, Pdf

Japanse esdoorn, (Acer palmatum ‘Atropurpereum’)

(Foto: Marinus Rouweler)

De Japanse Tuin is het pronkstuk van landgoed Clingendael. Hier zijn prachtige en zeldzame bomen en planten te zien. De tuin is heel kwetsbaar. Daarom is de Japanse Tuin slechts een aantal weken per jaar open. Een aantal jaar gelden ben ik er geweest en vanaf die tijd moet ik er altijd aan denken als ik een Japanse esdoorn zie. Op de gemeentelijke begraafplaats aan de Ninaberlaan staat een mooi exemplaar, geplant in 1937.

(Foto: Marinus Rouweler)

Bijzonderheden:

  • Acer palmatum ‘Atropurpureum’ is een bekende vertegenwoordiger van de Acer palmatum-familie.
  • De boom heeft prachtige rood-paarse bladeren. Deze zijn in de herfst op z’n mooist
  • De struik groeit langzaam en wordt niet erg hoog.
  • Plantenverzamelaar J.R. Reeves introduceerde in 1832 de ‘gewone’ Acer palmatum vanuit Japan in Engeland.
(Foto: Marinus Rouweler)

Locatie:
Op de begraafplaats aan de Ninaberlaan.
Coördinaten: 52.382312, 6.453565

Bron: 
O.a. Geoffrey Smith, Struiken en Heesters, uitgeverij Helmond, Helmond

Mexicaanse groenblijvende eik (Quercus rhysophylla ‘Maya’)

(Foto: Marinus Rouweler)

Een paar jaar geleden heb ik de Boomspiegel-reeks van F.J. Fontaine gekocht. Uitgave 4 (verschijningsjaar 1988) gaat over het geslacht Quercus (Eik). Dit geslacht omvat meer dan 500 soorten. In het boek wordt vermeld dat er groenblijvende eiken bestaan. Omdat deze soorten hier niet winterhard zijn, besteedde Fontaine er echter niet veel aandacht aan. Inmiddels is de cultivar ‘Maya’ van de soort Quercus Rhysophylla gekweekt. Deze is ontstaan uit zaailingen van de Quercus rhysophylla en blijkt beter bestand tegen de winterkou dan de gewone soort. Een afstammeling is te bewonderen op de begraafplaats aan de Ninaberlaan. Deze is daar in 2012 geplant en gedijt er prima.

(Foto: Marinus Rouweler)

Bijzonderheden:

  • De soort Q. rhysophylla is een, omstreeks 1978 vanuit Mexico in cultuur gebrachte boom. Deze bleek toen in Noordwest-Europa niet winterhard te zijn.
  • In Mexico zijn meerdere soorten groenblijvende eiken inheems.
  • Misschien biedt de klimaatverandering ook voor deze bomen nieuwe kansen.
  • De bladeren zijn opvallend groot, leerachtige en glanzend. Ze hebben een golvende rand. In de eerste fase zijn de bladeren diep bruinoranje tot karmozijnrood. Later verkleuren ze langzaam naar donkergroen.
  • De boom heeft zijn naam te danken aan Charles Alfred Weatherby ((1875-1949). Rhysophylla komt van het Griekse ῥυσός (rhysos),=gerimpeld en φύλλον (phyllon)=blad.

Locatie:
Op de begraafplaats aan de Ninaberlaan.
Coördinaten: 52.383210, 6.452150

Bron:
Quercus rhysophylla ‘Maya’

(Foto: Marinus Rouweler)