Steile haagbeuken (Carpinus betulus ‘fastigiata’)

In het boek ‘Zwerven door ons Bomenland’ van Gait L. Berk, las ik “Hieruit blijkt dat deze voorbijganger bepaald geen doorsnee mannetje was, want de meeste mensen merken niets op aan bomen of anderszins aan de natuur, tenzij iemand hen er op attendeert. En, weliswaar zijn deze haagbeuken heel apart van vorm, maar wie niet opmerkzaam pleegt rond te kijken merkt ze niet op”. Dit was voor mij reden om dit verhaaltje te schrijven.

In een straat die de naam Oranjestraat draagt moet je geen berken of lijsterbessen planten. Ordinaire haagbeuken ook niet maar de Carpinus betulus ‘Fastigiata’, een variëteit van de haagbeuk, is daar wel op zijn plaats. Deze boom heeft iets waardigs, deftigs en sierlijks. In andere boombeschrijvingen ben ik ook typeringen als ‘vrouwelijk en vriendelijk’ tegengekomen.

Beukenhaag en haagbeuk

De naam haagbeuk leidt nogal eens tot verwarring. Er zijn namelijk beukenhagen en haagbeukenhagen. Beukenhagen bestaan uit beukenboompjes en haagbeukenhagen uit haagbeuken. Maar ze kunnen ook tot bomen uitgroeien. In dit artikeltje beperk ik me tot die fiere straatboom: de Carpinus betulus ‘Fastigiata’.

Deze haagbeuk prefereert een voedselrijke bodem en houdt van kalk. Hij verdraagt veel schaduw, droogte, bestrating en strooizout.
De steile haagbeuken hebben in de loop der jaren een ‘gespierde’ stam gekregen; het lijkt net alsof er onder de schors dikke spierbundels omhoog lopen waardoor onregelmatige groeven en richels ontstaan.

Het hout van de haagbeuk is zeer hard, duurzaam en zwaar. Het werd bijvoorbeeld gebruikt voor stelen van bijlen, wielspaken en wagenassen. Tegenwoordig eindigen de meeste haagbeuken in de open haard.

 

Locatie:
Oranjestraat
Coördinaten: 52.367736, 6.459834

Bron:
Berk,Gait. L., ‘Zwerven door ons Bomenlang’. Bussum: Uitgeverij Uniekboek, 1979
Jan van Rijn, ‘Groene vlaggen voor Oranje’, http://www.ivnhellendoorn-nijverdal.nl/natspr/main.htm, 18 juli 2000

Mammoetboom (Sequoiadendron giganteum)

De zwaarste boom ter wereld is een mammoetboom. Hij staat in Californië en heet ‘general Sherman tree. Hij weegt ongeveer 1900 ton
(1.900.000 kg) en is daarmee het zwaarste levende wezen ter wereld.
Op 14 juni 2017 heb ik een bomenexcursie onder leiding van Mannes Konijnenbelt bijgewoond. Mannes vertelde dat de mammoetboom op de parkeerplaats van de begraafplaats aan de Ninaberlaan uit een tuin van een particulier kwam. De Heidemij heeft hem daar opgehaald en sinds 2002 prijkt hij op de parkeerplaats. De mammoetboom is in die 15 jaren flink gegroeid.
Sequoiadendron giganteum heeft een dikke zachte schors en staat daarom ook wel bekend als knuffelboom of boxboom. De schors is zo isolerend dat Sequoiadendron bosbranden kan overleven, zaden ontkiemen in de natuur zelfs beter na een bosbrand. Sequoiadendron giganteum is een mooie boom die in het Nederlandse klimaat uitstekend gedijt.

Locatie:
Parkeerplaats Begraafplaats tegenover Ninaberlaan 39
Coördinaten: 52.38198, 6.452050

Bron:
Tudge, Colin, ‘Het verborgen leven van bomen’. Utrcht: Uitgeverij het Spectrum, 2006
Graaff de, Gerrit, ‘Monumentale bomen in Nederland, Amsterdam, Uitgeverij Boom, 1991
Konijnenbelt, Mannes, ‘Mammoetboom’, http://www.ivnhellendoorn-nijverdal.nl/natspr/main.htm, 18 juli 2000

Redwood (Sequoia sempervirens)

Op 19 februari 1999 hield Gerrit de Graaff een lezing in Nijverdal over monumentale bomen. Tijdens die lezing vertelde hij over zijn reis naar het Redwood National Park in Californië om daar de langste boom ter wereld te zien. Het is hem inderdaad gelukt om deze boom van dichtbij te bekijken. ‘The tallest tree on World’ (de hoogste boom van de wereld) is de Seqoia sempervirens en heeft een lengte van 112 meter én is daarmee net hoog als de Dom in Utrecht. De Nederlandse naam is Redwood, of Californische Sequoia, maar ik ben ook de naam kustmammoetboom tegengekomen. Toeval of niet, in Nijverdal staat sinds 2000 een exemplaar van de Sequoia sempervirens op de parkeerplaats van de begraafplaats aan de Ninaberlaan. (Zie foto; klik op de foto om deze te vergroten.) De boom groeit prima mede dank zij de goede zorgen van boomverzorgers van de gemeente. In Californië onttrekt de Sequoia sempervirens ongeveer een derde van zijn water aan de mist die bijna dagelijks van de koude Stille Oceaan opstijgt en die op zijn leerachtige en veerachtige bladeren condenseert. Voor mist kan men op het parkeerterrein niet zorgen, in plaats daarvan krijgt de boom in warme zomers o.a. extra water.
In zijn boek ‘Het verborgen leven van bomen’ beschrijft Colin Tudge veel bijzonderheden over de sequoia´s. Zo zijn deze bomen goed vuurbestendig; de bast is stevig,vezelig, en tientallen centimeters dik. Het hout bevat veel water en ze produceren een haast onbrandbare hars. En mocht het vuur door de bast heen dringen dan herstelt de wond zich vaak wonderbaarlijk. Geen wonder dat deze soort het al meer dan 100 miljoen jaar op onze aarde volhoudt.

Locatie:
Parkeerplaats Begraafplaats tegenover Ninaberlaan 39
Coördinaten: 52.38198, 6.452050

Bron:
Tudge, Colin, ‘Het verborgen leven van bomen’. Utrcht: Uitgeverij het Spectrum, 2006
Graaff de, Gerrit, ‘Monumentale bomen in Nederland, Amsterdam, Uitgeverij Boom, 1991
Konijnenbelt, Mannes, ‘Mammoetboom’, http://www.ivnhellendoorn-nijverdal.nl/natspr/main.htm, 18 juli 2000

 

De Rode Beuk van Hemmink

In het Winternummer 2017 van de Bomenstichting werd een artikel gewijd aan de Rode Beuk van Hemmink. Die rode beuk is een van de beeldbepalende bomen in Nijverdal.  De rode beuk wordt al vele jaren door de verschillende generaties Hemmink gekoesterd. Daar is in 2017 een nieuw hoofdstuk aan toegevoegd. Om ervoor te zorgen dat de boom vitaal kan blijven, stroomt het
regenwater van het dak niet langer de riolering in, maar loopt het via speciale afvoergoten naar zijn voortuin. Daar wordt het regenwater opgevangen in speciaal gegraven kuilen, wadi’s, waar het water in de bodem kan wegzakken en ‘gedraineerd’ wordt door het wortelstelsel van een monumentale rode beuk. Het plan is door een oud-collega van de Plantsoendienst ontworpen en gemaakt, daarna voorgelegd aan de afdeling Water en Riolering van de gemeente; daar is het getoetst aan het Gemeentelijk Riolering Plan (GRP4). De uitvoering heeft de heer Hemmink zelf gedaan.

De boom dateert van begin 1900. Op de terugweg van zijn werk naar huis zag timmerman Hendrik Hemmink in het Doktersbos kiemplantje van een rode beuk. Hij haalde het voorzichtig uit de grond en legde het in zijn broodtrommeltje. Thuisgekomen plantte hij het in de tuin voor zijn huis.

Na een aarzelend begin nam de boom, na een tiental jaren, snel in dikte toe en moest men met de boom rekening gaan houden. De bladeren van de boom vormden zo’n dicht scherm dat het zonlicht vrijwel geen kans kreeg daar doorheen te dringen. Andere planten en struiken in de buurt van de boom kregen het zwaar te verduren. Ook in huis werd het steeds donkerder. De boom mocht echter blijven staan, ook toen zijn zoon en later zijn kleinzoon in dat huis kwamen wonen.
Toen in 1976 het huis en de schuren plaats moesten maken voor nieuwbouw kreeg de boom zelfs wat meer ruimte, waar hij gretig gebruik van maakte. De boom heeft een hoogte bereikt van 23 meter en een omtrek van 3.5 meter. Hij drukt ontegenzeggelijk een stempel op de tuin. De tienduizenden blaadjes verdampen op een mooie zomerdag honderden liters water. Water dat door de wortels uit de grond wordt opgezogen. Je zou verwachten dat zo’n boom, met krachtige dikke wortels, dat vocht heel diep weghaalt. Dat is niet het geval. De hoofdmoot van het wortelstelsel wordt gevormd door een enorme hoeveelheid dunne fijne worteltjes, niet diep onder het aardoppervlak. Ze reiken doorgaans zo’n 20 à 40 cm, verder dan de kroon groot is en nemen daarmee veel water van de andere planten weg.
Het wortelstelsel was duidelijk zichtbaar toen tijdens de nieuwbouw, vrij dicht bij de boom, een gat gegraven moest worden voor de kelder. Men stuitte toen op slechts een paar wortels met een diameter van enkele centimeters en op een grote hoeveelheid fijne wortels.
Een markante boom, die rode beuk. Hij en alle passanten boffen dat hij  in handen is van de familie Hemmink.

Locatie:

Rijssensestraat 181, Nijverdal
Coordinaten   52.357337, 6.464277

Bron:

  1. Regenwater voor de Rode Beuk van Hemmink‘ uit Winternummer 2017 van Bomennieuws, een uitgave van de Bomenstichting, auteur: Corine van Dun
  2. Een beuk uit een broodtrommeltje.  1986, auteur: Jan van Rijn,  eerder gepubliceerd in Twents Volkblad, rubriek Natuursprokkels, verzorgd door IVN-afdeling Hellendoorn-Nijverdal

Bomen

De huidige bomen zijn een prachtig voorbeeld van een geslaagde evolutie. Qua duurzaamheid  hebben ze het veel beter voor elkaar dan de mensen. Bomen zijn volkomen circulair, zelfvoorzienend en laten geen rotzooi achter. Die ontwikkeling heeft wel heel wat jaren geduurd. Veel langer dan die van de homo sapiens. In het noordwesten van het moderne China hebben onderzoekers gefossiliseerde resten van een boom gevonden die daar zo’n 374 miljoen jaar geleden groeide.  De oudste overblijfselen van homo sapiens dateren van zo’m 300.000 jaar geleden.

Onbekend maakt onbemind.

In onze gemeente staan veel prachtige bomen. Het is helaas maar waar dat de meeste mensen weinig van bomen weten. Via deze website willen we veel bomen een naam geven en eigenschappen benoemen, zodat de naamloze bomen bekenden en wellicht bemind worden.

 

 

Neonicotinoïden

Neonicotinoïden helpen de insectenwereld om zeep.
De bollen die ik plant zijn niet behandeld met dit gewasbeschermingsmiddel , maar of dat de bijen zal helpen waag ik te betwijfelen.
Als de landbouw  neonicotinoïden blijft gebruiken, zal het probleem blijven bestaan.
Zeker, alle beetjes helpen. Baat het niet dan schaadt het niet. Ook Bijenbeweging Overijssel zal ik zeker steunen.
De Bijenbeweging Overijssel is een initiatief van van de provincie Overijssel, Natuur en Milieu Overijssel, Landschap Overijssel. LTO Noord, EIS Kenniscentrum voor insecten en imkervereniging Overijssel.
Op de Facebookpagina van Bijenbeweging Overijssel kun je de activiteiten van de Bijenbeweging Overijssel vinden.
Komende activiteiten van Bijenvereniging Overijssel zijn:

  • Bijenwerkdag op 9 en 10 maart tijden NLdoet
  • De Nationale Bijenteldag op 21 en 22 april